Review: Nokia Lumia 800 en Nokia N9

Vorig artikel Volgend artikel

Nokia lanceerde vorig jaar met de N9 en de Lumia 800 twee vrijwel identieke producten in strikt gescheiden markten, als een twee-eiige tweeling die direct na de geboorte in verschillende gezinnen wordt ondergebracht. Hoe reageren deze toestellen als ze elkaar voor het ontmoeten, en hoe verhouden ze zich na verloop van tijd tot elkaar? Een vergelijkende review.

Voorgeschiedenis

Voorgeschiedenis
Naast de "race om de megapixels" – die nog altijd niet voorbij blijkt – en de "race om de processor" wordt op hoger niveau een heel andere strijd gestreden: die om het platform, het ecosysteem. Nokia’s CEO Stephen Elop noemde het recent in Las Vegas zelfs een “oorlog”. Waar sommigen denken dat de markt inmiddels grofweg verdeeld is, weet iedereen ook dat belangrijke spelers sneller uit de gratie kunnen raken dan ze ooit groot geworden zijn.

Dat bewijst Symbian, een destijds rijk en flexibel platform dat er onder andere voor zorgde dat je telefoon moeiteloos dagenlang zonder stroom kon, maar waarvan Nokia te lang halsstarrig weigert in te zien dat de markt om toestellen met een soepel werkend touchscreen schreeuwt. Het Finse bedrijf blijkt te log om snel aan die wens te voldoen, en is als laatste gebruiker van het OS niet in staat om Symbian zijn leidende positie te laten behouden. Het platform is inmiddels vrijwel afgeschreven.

Velen hebben reikhalzend uitgekeken naar het smartphone OS waarmee Nokia de markt aanvankelijk een indrukwekkende comeback in het vooruitzicht stelt. MeeGo – dat Nokia ontwikkelt samen met Intel – moet het bedrijf uit het dal slepen en een briljant alternatief bieden voor iOS en Android. Tot de nieuwe CEO Stephen Elop begin 2011 de knoop doorhakt en besluit dat het voltooien ervan veel te lang gaat duren en nauwelijks garanties biedt.

In een ongekend felle metafoor serveert hij het eigen bedrijf af: Nokia is als een man op een brandend olieplatform met nog maar één keus: springen of ten onder gaan. MeeGo blijkt nog lang niet zeewaardig genoeg om als eigen reddingsboot te dienen: een Amerikaans slagschip vist de drenkelingen uit het ijzige water en zet ze weer aan het werk. Nokia besluit tot een strategische samenwerking met Microsoft en omhelst Windows Phone 7 als eigen ecosysteem.

Lumia%20800%20turned

Ondertussen in Finland
Goed afgeschermd van de buitenwereld werkt het designteam onder leiding van Stephan Pannenbecker in exact diezelfde periode aan het ontwerp van wat Nokia´s nieuwste vlaggenschip moet worden: de Nokia N9. Onder de immense druk van de bedrijfspolitieke ontwikkelingen – onder druk wordt alles vloeibaar - ontstaat vervolgens de tweeling. De N9 is al vol in ontwikkeling als er nóg een versie moet komen met een totaal ander OS: de Lumia 800.

Omdat Nokia de eerste van de tweeling niet wil aborteren, maar het huwelijk met Microsoft ook niet onder druk kan zetten, besluit het bedrijf de N9 alleen in de kleinere markten uit te brengen. Dat is nog altijd een indrukwekkend aantal van zo´n veertig landen: van Argentinië, Australië en België via Mexico, Noorwegen, Polen en Rusland tot Venezuela en Vietnam. Hier zie je precies waar de N9 beschikbaar is.

Nederland wordt – net als Engeland, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk, Italië en Spanje – tot de belangrijke Europese markten gerekend waar Nokia indruk moet maken met de tweelingbroer op Windows Phone 7 (de Amerikaanse consument kan hem in februari aanschaffen). Dat de N9 niet naar Nederland komt leidt aanvankelijk tot zeer verontwaardigde reacties, maar omdat het toestel wel bij de zuiderburen te koop is, is parallel import mogelijk. Sommige sites bieden de N9 zelfs gratis aan in combinatie met een abonnement. De vraag is alleen of je er goed aan doet, of – als je met name voor het design valt – toch beter de Lumia 800 kiest.

Verschillen in design

Verschillen in design
De N9/Lumia 800 is zichtbaar een doorontwikkeling van de zijn voorganger, de N8. Je herkent het aan het unibody concept (ook hier is de accu niet te verwijderen), aan de afgeronde randen, de ellipsvormige uiteinden van het toestel. Anders is natuurlijk de uitstulping aan de achterkant van de N8, waarachter de nog altijd veelgeroemde camera schuilgaat. Eenzelfde vormgeving zie je in de E7, maar die is met een groter display en het qwerty keyboard veel groter en zwaarder.

P1070839

De N9/Lumia 800 is minimalistisch en subtiel vormgegeven met een unieke materiaalkeuze. Niet langer van metaal, maar van polycarbonaat, een stevig soort plastic dat je ook in motorhelmen vindt. Het materiaal is minutieus te bewerken, garandeert een storingsvrije behuizing voor de antenne en biedt het voordeel dat het kleurecht is – het toestel is letterlijk doordrenkt van de kleur waarin het verschijnt (de Lumia 800 in zwart, magenta en cyaan, de N9 is ook in het wit gemaakt). Lichte valschade zal in feite nauwelijks zichtbaar zijn, maar toch levert Nokia – naar mijn weten voor het eerst – een strak vormgegeven hoesje mee.

Nokia%20Lumia%20800%20blak%20cyan%20magenta

Vermoedelijk de belangrijkste reden voor de “wow-factor” van het toestel is het iets opbollende beeldscherm, dat met de behuizing lijkt te zijn vergroeid en als het ware naar je lonkt, om je te verleiden het te strelen: de vorm van het display laat geen twijfel bestaan over de besturing van het toestel. Als je het geactiveerd hebt blijkt het zwart in je scherm net zo gitzwart als in slaapstand: de “clearblack” technologie heeft een verbluffend effect dat er voor zorgt dat het lijkt alsof de content binnen de behuizing zweeft.

P10708531

Bij het verschijnen van de Nokia N9 waren de reacties overweldigend positief en niet alleen in Nederland, waar ook enkele vroege exemplaren ter beschikking werden gesteld. Tal van reviewers schreven over “de mooiste smartphone ooit gemaakt” en nadat z’n tweelingbroer de Lumia 800 op de markt kwam heb ik nergens gelezen dat hij als minder mooi ervaren werd.

Aan de binnenkant moet nog behoorlijk gesleuteld zijn aan het oorspronkelijke ontwerp van de N9, maar het enige dat je zelf daarvan merkt is dat de ene simcardhouder iets korter is dan de andere – deze zijn dus niet uitwisselbaar. Verder biedt het model geen enkele blik op  het interieur. Aan de buitenkant zijn slechts enkele verschillen zichtbaar.

Lumia%20800%20en%20N9

De N9 heeft geen hardware button voor de camera, de Lumia 800 wel. En omdat Nokia in het display van de laatste nog wat ruimte moest inruimen voor de drie standaard softwarebuttons van Windows Phone 7, is het scherm een fractie korter. Verder heeft de N9 nog een frontcamera op een opmerkelijke plek (rechtsonder in het display), maar die moet alleen met Skype geactiveerd kunnen worden – tijdens een test is me dat overigens niet gelukt.

En dat is het, wat design betreft: van verpakking tot het meegeleverde hoesje, en de apart vormgegeven lader: het is allemaal zo goed als identiek. Beide hebben hetzelfde, van een klein magneetje voorziene klepje voor de micro-USB ingang. Geen van beide hebben ze HDMI-out.

Toch nog twee kleine verschillen, al is de vraag of dat meer een hardware- of een softwarekwestie is. De in de N9 ingebouwde camera ondersteunt maximaal 7MP, die van de Lumia 800 maximaal 8MP. En de N9 toont in slaapstand zowel de tijd, als een eventueel gemiste oproep of het type ontvangen berichten. De Lumia 800 blijft wat er ook gebeurt in ruststand ravenzwart – en het zou eigenlijk wel praktisch zijn als dat verandert.

P1070815

Verschillen in karakter en besturing

Verschillende karakters
Wat uiterlijk betreft zijn er dus nauwelijks verschillen tussen beide toestellen, maar dat geldt zeker niet voor hun karakter: het DNA van de tweeling blijkt vrijwel in alle opzichten anders – en met twee verschillende vaders mag dat ook niet verbazen.

Over Windows Phone 7 heb ik vorig jaar al het een en ander geschreven, en Nokia gooit in de nieuwe WP7 arena nog een paar belangrijke troefkaarten op tafel met Nokia Maps, Nokia Drive en Nokia Music. Het is bijzonder om te zien hoe de specifiek voor de N9 bedachte vorm van het display ook tot zijn recht komt in het gebruik van het Windows Phone 7 besturingssysteem – en zelfs nog effectiever wordt benut.

Beide toestellen bedien je door veegbewegingen, de “swype” techniek. Waarschijnlijk door de snellere processor (1,4HGz Qualcomm MSM8255) reageert de Lumia 800 op het oog vloeiender op de vingertoppen dan zijn iets oudere, wat tragere  broer (1Ghz Cortex A8). Maar waar Windows Phone 7 na enige gewenning opvallend eenvoudig in gebruik is, zal de gemiddelde consument langer moeten wennen aan de verschillende manieren waarop je de N9 kan bedienen.

P10708461

Besturing Lumia 800 (Windows Phone 7)
Voor wie het niet kent: als je het toestel gewekt hebt (met de button onder de volumetoets) open je het menu van de Lumia 800 (net als ieder Windows Phone toestel) door het scherm met tijd, datum, agenda en berichten naar boven te vegen. Dan kom je in het menu met de “tegels”, die je naar eigen wens kunt indelen.

Dit noemt Microsoft de “Metro” user interface. Veeg je dat hoofdscherm naar links dan verschijnt de alfabetisch geordende lijst van alle op het toestel geïnstalleerde applicaties. Die kan je als je wilt toevoegen aan het hoofdscherm, of eenvoudig verwijderen door ze iets langer in te drukken. En dat is eigenlijk alles: een zelf in te delen hoofdscherm, en daarnaast het applicatiescherm.

Onderin het display vind je drie menubuttons (standaard bij WP7). De meest linker (een pijl die naar links wijst) brengt je een stap terug naar het laatste geopende programma. Druk je langer op die pijl zie je welke apps allemaal op de achtergrond “actief” zijn. De middelste button (het Windowslogo) brengt je direct naar het hoofdmenu. De rechterbutton (een vergrootglas) opent standaard Microsoft’s zoekmachine Bing.

Binnen dat zoekscherm zijn de zoekmogelijkheden nog altijd niet zo groot als in de Amerikaanse versie van Windows Phone, maar dat is naar ik aanneem een kwestie van wachten op een update. Het is overigens tot ergernis van sommigen niet mogelijk om die standaard zoekmachine te veranderen in Google, maar dat lijkt me logisch (en bovendien belet niemand je om Google in de browser te openen). Verder heb ik hier inmiddels zoveel over WP7 geschreven dat ik je wat dat betreft verder graag naar onderdelen van deze review verwijs.

P1070821

Besturing N9 (MeeGo)
Nadat je het toestel gewekt hebt (opnieuw met die button onder de volumetoets) veeg je de N9 open door het eerste scherm niet naar boven, maar naar links of rechts te vegen – het effect is hetzelfde, je ziet alle programma’s, maar dan als iconen in rijen van vier. Ze zijn vrijwel gelijk aan wat Nokia ontwierp voor Symbian’s update “Anna”, zoals hieronder bij de N8.

Symbian%20Anna

Maar anders dan in Symbian kan je, door een icoon langer ingedrukt te houden, de plek in het scherm wijzigen: je pakt het icoon vast en zoekt een plek die je tussen de andere iconen beter uitkomt. Anders dan bij Android schuiven de andere apps soepel aan de kant om ruimte te maken. Anders dan bij iOS en Android kan je iconen niet “stapelen” om ze in een groep te combineren.

Wat het hoofdscherm betreft is het niet meer dan dat, er zijn bijvoorbeeld geen “widgets” te vinden in MeeGo. Anders dan bij iOS of Android vind je ook geen “vaste” apps onderin het menu, en anders dan bij Windows Phone 7 zijn er nergens softbuttons in het display verwerkt. Het aantal hardwarebuttons is bij de N9 echt beperkt tot twee: de volumetoets en daaronder de toets om het toestel te wekken of aan/uit te zetten, de camerabutton ontbreekt.

P1070850

Dat is uiteraard niet alles. Veeg je het hoofdscherm naar links, dan zie je de actieve applicaties in het volgende scherm: vier van de actieve apps worden verkleind afgebeeld, meer actieve programma’s vind je door in dat scherm naar beneden te scrollen. Je opent ze weer door ze in dit scherm aan te raken. Een applicatie sluit je helemaal af door deze niet opzij, maar naar beneden “uit beeld” te vegen.

Veeg je het hoofdscherm naar rechts dan zie je wat er zoal door je bekenden in je social timeline gemeld is en kan je tot een paar dagen terug scrollen. Alles bij elkaar vind je dus deze drie homescreens: hoofdmenu, actieve apps en timeline. Je krijgt ze ook als carrousel in beeld, dus als je vanuit het hoofdscherm maar één kant op veegt.

Accounts, instellingen en applicaties

Accounts
Uiteraard zie je alleen de social media waarbij je je hebt aangemeld. Wat betreft de accounts waar je je standaard voor aan kunt melden, blijft het niet bij Twitter of Facebook. Skype noemde ik hierboven al eerder, en verder heb je de keuze uit Google (contacten en mail), Mail for Exchange en andere emailaccounts, je Nokia account, Flickr en Picasa, CalDAV (een soort cloud agenda), SIP en YouTube. Het aanbod is dus royaal, ik heb niet alles kunnen testen. Het blijkt wel raadzaam om bijvoorbeeld bij Facebook niet continu online te zijn, omdat dat een flinke aanslag pleegt op de verder uitstekend presterende accu.

De troefkaarten die Nokia inzet bij WP7 vind je deels ook in de N9: Nokia Maps en Drive staan beide geïnstalleerd op het toestel en de kaarten kan je (via WiFi) vlot gratis downloaden. Een specifieke dienst die je alleen op de Lumia 800 vindt is Nokia Music. Wat de muziek betreft ben je bij de N9 nog aangewezen op OVI Music.

Opvallend is hierbij wel hoe je – ook als je slechts enkele van je eigen MP3’tjes op het toestel kopieert – direct méér van de betreffende artiesten kunt aanschaffen en je toestel direct vergelijkbare artiesten voorstelt. Een verademing is bovendien hoe je een van je eigen MP3’s met één klik op de knop als beltoon in te stellen is – in Windows Phone 7 is dat een bizar complexe exercitie die velen bij voorbaat al de lust zal ontnemen om eraan te beginnen.

P10708301

Instellingen
Niet één mobiel platform ontsnapt eraan. Of het nu iOS, Android of WP7 is, na de “eye candy” van het hoofdscherm , kom je bij de instellingen onvermijdelijk terecht in een statische reeks opsommingen van de diverse mogelijkheden wat betreft verbindingen, geluiden, datum, tijd, taal en dergelijke. In dat opzicht bieden zowel Windows Phone 7 en MeeGo een duidelijke indeling, waarbij die van Microsoft over het algemeen iets helderder lijkt. Het is overigens opmerkelijk dat je de instelling om van je telefoon een WiFi hotspot bij beide toestellen tevergeefs in dit menu zoekt. Bij de Lumia 800 ontbreekt de mogelijkheid helemaal (een gemiste kans), maar bij de N9 is de hotspot als app te vinden op het hoofdscherm.

P10708311

Beschikbare applicaties
Verder is het met de beschikbare apps nogal treurig gesteld als je kijkt naar de online winkel in de telefoon. Dat mag niet verbazen: Nokia heeft al een jaar geleden laten weten afscheid te nemen van dit platform, dus alleen de liefhebbers zullen er nog energie insteken. Logisch, dat het totale aanbod niet zo groot is. Wel vind je onder andere bekende applicaties als Spotify en SPB TV en die blijken goed te werken.

Een app als Whatsapp zoek je nog tevergeefs, maar dat zegt niet alles. Veel particuliere developpers – met name uit Finland – komen zelf met mooie eigen applicaties, zoals fMobi, een Facebook applicatie die erg compleet is (in feite opent het een extra scherm met aparte iconen voor de diverse functies binnen het netwerk).

P10708251

Verder vind je een grote hoeveelheid achtergronden en filmtrailers aangeboden, maar of je daar op den duur nou gelukkig van wordt is de vraag. Ik neem aan dat er meer interessante apps te vinden zijn, maar in de online winkel ben ik er niet veel tegengekomen. Vergeleken met de enorm dynamische markten voor iOS, Android en inmiddels ook die van Microsoft is het bij MeeGo toch een beetje funshoppen in een spookstad.

Wat Windows Phone betreft groeit het aantal apps in de Marketplace nog altijd in een razend tempo. Sommige zijn eenvoudig , zoals Flashlight-X Pro (een zaklamp), anderen verrassend veelzijdig en gebruiksvriendelijk ontworpen. Het loont echt de moeite om regelmatig even te zoeken naar apps, omdat je – ook bij de gratis exemplaren – prachtige toepassingen tegenkomt, zoals bijvoorbeeld die van de International Movie Database (IMDb) of  – van eigen bodem – mijnTVgids.

Bij zo’n enorm aanbod van ook tal van grote partijen is het niet zinvol een overzicht te geven, temeer daar ieder zijn eigen voorkeur en interesses heeft. Toch is er een Nederlandse apps die schittert door afwezigheid op Microsofts Marketplace, en dat is die van… Marktplaats.

Praktijkervaring en conclusie

Praktijk
De N9 heeft enkele mooie voordelen ten opzichte van de Lumia 800. Ik vind de zogenaamde “haptische feedback” prettig, de lichte trilling als je een letter ingevoerd hebt. Dat je het toestel als WiFi hotspot kunt inzetten is praktisch, al vreet het energie en zal ik het persoonlijk niet vaak gebruiken, voor anderen is het een dealbreaker als het ontbreekt.

Over energie gesproken: de accuduur van de N9 is goed, met standby tijden die aan het oude Symbian herinneren, tenzij je bijvoorbeeld je Facebook app continu online houdt. De N9 is een fractie lichter (135 gram in plaats van 142 gram), maar dat valt in de praktijk niet op, en behalve het iets grotere scherm heeft hij ook een wat hogere resolutie (480 x 854 tegen 480 x 800 pixels). Tot slot: als je de N9 aan je PC koppelt kan je hem gebruiken als “massaopslag”.

De Lumia 800 heeft dat nog allemaal niet. Er is een belangrijke update in het vooruitzicht gesteld, maar ik vermoed dat die geen WiFi hotspot zal gaan realiseren, en denk ook niet dat het de gebruiker zal bevrijden van de Zune software om bestanden te kopiëren. Ik heb niets tegen Zune (een mooi softwarepakket), maar wel tegen de volledige afhankelijkheid ervan: het is handig om soms ook op een andere PC foto’s te kunnen kopiëren.

P10708621

De belangrijkste verbetering mag je van de accuduur verwachten, want die is bij de Lumia 800 nog niet optimaal: net als bij de meeste smartphones zal hij zeker iedere nacht aan de lader moeten. Daarnaast is de hoop gevestigd op een verbetering van de camerakwaliteit, hoewel het naïef is te veronderstellen dat die ooit zo goed zal kunnen zijn als die van zijn voorganger de N8 (met 12MP, betere lens en grotere lichtsensor).

Toch heeft ook de N9 zijn nukken. Een keyboard waarvan de letters plotseling niet in beeld verschijnen (dat is nog eens blind typen). Een plotselinge verstoring van de weergave van het hoofdscherm. Dat soort dingen, niets dat niet met een herstart van het toestel te verhelpen is. Het zijn nukken die af en toe optreden en die je het toestel makkelijk vergeeft, geen redenen om het toestel niet te kiezen als het officieel beschikbaar zou zijn. Toch zijn daar wel andere redenen voor aan te voeren, en die gaan verder dan alleen het gebrek aan hardware camerabutton.

Conclusie
Nokia kon niet kiezen uit beide kinderen, maar zette ze gescheiden van elkaar op de wereld. Ik heb geen idee van de verkoopcijfers van beide toestellen, niet in Nederland, laat staan wereldwijd: Nokia geeft daar geen cijfers over. Ik heb om verschillende redenen bewondering voor de tweeling, maar omdat ik beide gebruik, verwacht je natuurlijk antwoord op de vraag welke van de twee ik zelf zou kiezen.

P1070867

Dat antwoord is zonder enig voorbehoud: de Lumia 800. Al is het MeeGo platform stabiel en ingenieus, het werkt ook omslachtig. Het swypen naar de verschillende schermen gaat stroever dan bij Windows Phone 7, en de gevolgen van het naar links, rechts, boven en onder vegen van toepassingen werkt minder intuïtief dan ik aanvankelijk had gehoopt. Een centrale homebutton blijkt aantrekkelijk.

Vergeleken met de zo rijke Metro UI van Windows Phone 7, doen de apps in MeeGo opvallend eendimensionaal aan. Waar je de schermen van de N9 zelf alle kanten op kunt vegen, zijn de geopende apps en toepassingen wel erg eenvoudig, minimalistisch, op het karige af zelfs. Ook in dat opzicht herleeft het Symbian van vroeger weer, maar helaas op een manier die niet van deze tijd is. De veelzijdige “swype” bediening van de N9 mag nog zo hip zijn, de vormgeving van de iconen, maar vooral van de apps zelf, doet ouderwets aan.

Binnen de applicaties zelf valt bovendien niets meer te swypen, iets dat toch echt haaks staat op alles wat het design van het toestel uit wil stralen. Dat zie je bijvoorbeeld in fMobi, de eerder genoemde Facebook applicatie. Hoe praktisch ook, het is niet meer dan een extra scherm met weer twaalf verschillende iconen. Vergelijk dat met apps als die van IMBb of mijnTVgids op Windows Phone 7, dat door van dezelfde swypetechniek gebruik te maken een veel rijkere gebruikerservaring biedt.

P1070849

De tweeling is toch een beetje als twee dezelfde sportauto’s in verschillende uitvoering. De N9 heeft een minder sterke motor met stoffen bekleding en wat mooie extra opties. De Lumia 800 heeft bijna de helft meer PK, lederen bekleding en een veel uitgebreider instrumentenpaneel. Hij rijdt wat minder zuinig, maar de kleppen moeten nog wat beter worden afgesteld. En om deze vergelijking door te trekken: de dealer van de N9 is inmiddels zo goed als gesloten…

De N9 is dus geen doodgeboren kindje, maar zal het moeten hebben van de liefdevolle opvang binnen de eigen community. Allicht dat dat anders was gelopen als Nokia besloten had MeeGo door te zetten, maar gezien het kwaliteitsverschil met Windows Phone 7 is het niet vreemd dat Nokia ervoor koos zich te concentreren op de hardware, en de rest over te laten aan een van de grootst denkbare partners op softwaregebied. Microsoft mag zich ondertussen in de handen knijpen met Nokia als gerenommeerde producent en nog altijd wereldwijd populair merk. Gezien de wereldwijde reacties op de Lumia serie lijkt wat ooit op iedereen als verstandshuwelijk  overkwam een match made in heaven.

Elop%20en%20Lumia%20900

Tot slot
Deze week heeft Nokia tijdens de CES in Las Vegas zoals verwacht de Lumia 900 aangekondigd, waarvan op dit moment nog open is of hij ook in Europa uit zal komen – als dat zo is zal het wel tijdens het MWC in Barcelona worden gemeld. De afbeeldingen liegen er niet om: een fors groter display met een schermdiagonaal van maar liefst 4,3 inch.

Bij dezelfde dikte als die van de Lumia 800 zal zijn opvolger dus wat dunner ogen, maar het blijft een flink toestel. Omdat de schermresolutie gelijk blijft vraag ik me af of 4 inch niet voldoende was geweest, maar het toestel is blijkbaar specifiek ontworpen voor de Noord-Amerikaanse markt, waar bigger nog altijd better is.

En: er komt met zekerheid geen Nokia N10 meer, dus kies je nu alsnog voor de N9, dan kies je voor een op zichzelf unieke, maar al snel doodlopende weg. Mijn eigen verontwaardiging over het uitblijven van de N9 in Nederland heeft inmiddels plaats gemaakt voor begrip en zelfs bewondering voor het radicale, omstreden en stoutmoedige besluit van bijna een jaar geleden.

Reageren is uitgeschakeld omdat er geen cookies opgeslagen worden.

Cookies toestaan Meer informatie over cookies