Minder Telco’s meer MVNO’s

Vorig artikel Volgend artikel

Een historisch overzicht in vogelvlucht

Het was druk, is druk en het wordt nog veel drukker in het Nederlandse MVNO landschap. Ik ben de tel kwijt geraakt, maar kom tot een schatting van 60 á 70 Mobile Virtual Network Operators in Nederland en tien keer zo veel wereldwijd. De telco’s zelf zitten middenin een shakeout, waar er waarschijnlijk nog drie van overblijven.

Ik doe een poging om in vogelvlucht de telco ontwikkeling in NL nog eens de revue te laten passeren met de nadruk op de ontwikkelingen van de laatste twee maanden.

Ooit was er de monopolist KPN Mobile (later KPN, Hi, Simyo en Telfort) die al in 1995 gezelschap kreeg van Libertel (later Vodafone) die beiden een mobiel netwerk gingen bouwen vanuit de randstad. Toen deze twee gesetteld waren kwamen er nog drie challengers zoals Dutchtone (later Orange) en Telfort (later O2 en weer terug naar Telfort) en Ben (later T-Mobile) bij. De first movers konden lang profiteren van een goed netwerk en daar een premium prijs voor vragen.

Nu zijn de netwerken allemaal goed en is er veel overcapaciteit. De prijzen per minuut/per sms zijn door de toegenomen concurrentie een factor 5 a 10 gedaald in 7 jaar tijd. De GPRS netwerken worden nog nauwelijks gebruikt en alweer vervangen door UMTS netwerken die zelf door de komst van Wifi op elke straathoek (mobile VOIP) en HSDPA wellicht ook al overbodig zijn geworden.

En we herinneren ons natuurlijk het lieve sommetje van 6 miljard die de UMTS veiling hier heeft opgebracht voor de schatkist. Veel minder dan de 20 miljard die minister Zalm in 2000 nog dacht te gaan cashen voor de gebakken lucht. De 2e kamer was boos dat -behalve het veel lager dan voorziene bedrag-, er ook geen extra concurrenten waren gekomen.

Achteraf is het makkelijk praten. De 6 miljard was natuurlijk veel te veel geld voor de operators, die afgezien van de licentie zelf, nog veel geld moesten investeren in de bouw van het netwerk, productontwikkeling en marketing. KPN balanceerde daardoor eind 2001 op het randje van de afgrond door de dure licentie aankopen en door aankoop van het Duitse E-plus. Met een schuld van meer dan 20 miljard euro wordt je maandelijkse rentelast al snel groter dan de winst. KPN is sterker uit dat diepe dal naar boven gekomen door de "Cash is King" strategie van Scheepbouwer. Ik zat in die tijd dicht bij het vuur als marktmanager B2B bij KPN Mobile.

De consument had en heeft nog weinig interesse voor mobiele data, hoewel de stijgende lijn daarin lijkt door te zetten. Het succes van sms is bekend. De tegenvallende resultaten van mobiel internet ook. Met name te danken aan de zogenaamde “walled gardens” die elke operator bouwde. Waar sms een wereldwijde standaard is die zich niets aantrekt van toestel of operator, is de voorspelde uptake van mobiel internet (en zelfs ook iets simpels als MMS) een drama geworden. Oorzaken zijn volgens mij met name de diverse standaarden per operator en handset leverancier, de onduidelijke prijsstellingen en lastige handset instellingen. Het Open Mobiel Internet (OMI) initiatief gaat hier gelukkig wat aan doen.

Enkele jaren geleden kwam het fenomeen MVNO overwaaien uit Engeland waar met name Virgin Mobile erg succesvol was. Debitel was in Nederland een van de eerste spelers op het netwerk (naar keuze) van KPN en Libertel/Vodafone, Later volgden ook retailketens die hun eigen telefoonmerk wilden verkopen zoals Hema en Albert Heijn. In Nederland was 02/Telfort succesvol in deze wholesalemarkt. Zelfs kleine niche spelers hebben nu hun eigen MVNO zoals bijvoorbeeld het Reformatorisch Dagblad. Op het eerste gezicht branchevreemde grote jongens mengen zich nu ook in de strijd zoals de Rabobank onlangs deed met Rabomobiel op het Orange netwerk. Op lange termijn lijkt deze stap gerechtvaardigd, gegeven de achterliggende gedachte van mobiel betalen waarbij de Rabobank graag zelf de touwtjes in handen heeft.

De marktleiders voelden zich in eerste instantie bedreigd door de MVNO’s die hun marktaandelen zagen schrompelen. Deze maand vertelde Ad Scheepbouwer "fouten te hebben gemaakt met bijvoorbeeld Tele2" die hij vooral in de rechtszaal tegenkwam. “Tele2 is eigenlijk een heel goede partner” zo liet hij de pers weten. Hij vertelde er bij dat de wholesale markt KPN bepaald geen windeieren legt en veel hogere marges haalt (40%) dan de eigen retailactiviteiten (12%).

Vodafone (van VOice-DAta-teleFONE) heeft zich onlangs pas in de Nederlandse MVNO markt geworsteld. Beetje onconservatief door het virtuele letterlijk te nemen en te starten met een MVNO in 2nd Life. Maar deze week heeft het ook aangekondigd voor het eerst in Nederland wholesale te gaan doen, en wel met alle winkels van Dexcom (T for Telecom, Dixons en Dynabyte) in een gezamenlijk business model. KPN daarentegen heeft Aldi als klant gekregen. Eerst alleen in Duitsland via E-plus maar nu ook voor Nederland en België. De mobiele diensten van Aldi en Dexcom kunnen we hier in Q2 van 2007 verwachten.

Daarmee komen we op een nieuwe herverdeling van de marktaandelen. De zeer concurrerende markt van operators zat al enkele jaren te wachten op een shake-out. Om een eigen netwerk profijtelijk te kunnen onderhouden is een marktaandeel van 20% toch wel gewenst, zeker gezien de arpu-daling (averige revenu per user) van de laatste jaren. O2 gaf als eerste de pijp aan maarten. KPN was niet geïnteresseerd in de lage arpu-klanten van O2, maar Greenfield Capital partners wilde wel. Iets later nam de BV Bowolar (BOekhoorn WOrdt LAchend Rijk...) voor 35 miljoen een aandeel van 56%. Hij re-rebrande O2 weer terug naar Telfort en verkocht dat ruim een jaar later aan KPN voor in totaal 1,1 miljard. Goed gekozen naam voor die bv.

Nummer twee is France Telecom dat Orange Nederland ook in de etalage heeft gezet. KPN zal vanwege haar nu te grote marktaandeel niet mogen bieden. Vodafone en T-Mobile lijken de logische kandidaten, maar wellicht is er nog een durfkapitalist te vinden die het kunstje van Boekhoorn wil overdoen.

Kortom, we hebben straks nog maar 3 voicenetwerken die elk tientallen MVNO’s bedienen. Ik schat dat ik binnen een jaar de honderdste MVNO kan aankondigen. Het zal zich ook steeds meer in kleinere niches afspelen. De grootste mobiele zakelijke klanten als banken, energie en ICT bedrijven kunnen bijvoorbeeld alleen voor hun eigen personeel al een MVNO opzetten, en ach, dan ook maar direct voor alle klanten.

Aantal aansluitingen Q3 2002 vergeleken met Q3 2006

KPN 2002 - 5.202.000; 2006 - 7.719.530 (48,6%)

Vodafone 2002 - 3.007.000; 2006 - 3.698.130 (23,3%)

T-Mobile 2002 - 1.400.000; 2006 - 2.466.000 (15,5%)

Orange 2002 - 1.156.000; 2006 - 2.012.000 (12,7%)

O2 2002 - 1.296.000 ; 2006 -opgenomen in cijfers KPN

bron: BedrijfsTelecommunicatie Grootgebruikers BTG.org

In de verhoudingen tussen partijen heeft zich door de jaren heen geen wijziging voorgedaan anders dan dat groot groter is geworden en klein niet kleiner. De penetratie van mobiele telefoons is enkele jaren geleden boven de 100% gekomen en zal niet echt veel meer toenemen. Het aantal mensen met een mobieltje van de zaak zal nog wat kunnen groeien waarbij velen er een privé mobieltje naast houden. De vaste telefoonlijn is een typische "dog" geworden om in marketing termen te spreken. Onze kleinkinderen zullen we ooit uit moeten leggen wat vaste telefonie eigenlijk was.

Tot zover wat geschiedenis vermengd met actuele trends van het mobiele landschap.



Gerelateerde links:
Vodafone start eerste MVNO in Second Life
Phone House wordt MVNO
KPN verkoopt deel van 'Telfort frequenties'
Toegankelijkheid Mobiel Internet moet beter
Marktaandeel Nederlandse MVNO's naar 14.8%
T-Mobile heeft problemen nog niet onder controle
Opta bekijkt fusie KPN-Telfort
Chris Bannink

Reageren is uitgeschakeld omdat er geen cookies opgeslagen worden.

Cookies toestaan Meer informatie over cookies