Nieuws
11 januari 2018 - Ron Smeets

R.I.P. papieren telefoongids Na 138 jaar valt het doek voor het enige boek dat letterlijk in elk huis lag

De uitgever van het papieren telefoonboek heeft besloten dat het na de editie van dit jaar gedaan is met Nederlandse oudste jaarlijkse uitgave. In 1881 werd de eerste versie, met nog geen 50 vermeldingen, uitgebracht. In de decennia daarna kon het telefoonboek ingezien worden bij postkantoren. Pas jaren later, toen PTT Telecom Nederland in 45 regio’s verdeelde, viel het telefoonboek elk jaar weer op de deurmat met daarin alle vaste (en later ook mobiele) telefoonnummers uit jou regio. 

Regio Enschede krijgt de allerlaatste papieren telefoongids
Tegenwoordig, en al jaren, kijkt vrijwel niemand meer in het telefoonboek. Onze smartphones kunnen meer nummers opslaan dan nodig – nog los van het feit dat we bijna niet meer bellen – en de nummers die we nog moeten opzoeken staan vrijwel allemaal online. Niet alleen op telefoongids.nl maar zo zijn er nog enkele sites. En zo wordt 2018 dus het jaar van het einde van de papieren telefoongids. De 45 regio’s krijgen verdeeld over het hele jaar voor het laatst een nieuwe editie. Te beginnen met de regio Dordrecht en in december is de regio Enschede als allerlaatste aan de beurt. Wat echter maar weinigen van jullie zullen weten is dat niet veel scheelde of de telefoongids was 29 jaar eerder al afgeschaft.

Minitel: PTT Telecom durfde het in 1989 niet aan
Iedereen is het er over eens dat het internet en de digitalisering van de maatschappij ervoor gezorgd hebben dat de papieren ‘huis-aan-huis’ telefoongids aan zijn einde komt. Toch had dat al vele jaren eerder kunnen gebeuren; eind jaren 80. En bedenk hoeveel bomen er dan al gespaard gebleven waren. Enfin, weinigen van jullie zullen het weten, maar in 1987 werd in Nederland door PTT Telecom en een aantal andere bedrijven gewerkt aan de ontwikkeling en voorbereiding op de implementatie van een systeem dat enkele jaren daarvoor in Frankrijk al gezorgd had voor het verdwijnen van een groot deel van de papieren telefoongidsen in Parijs en enkele andere grote steden. De France PTT introduceerde in 1982 het Minitel Videotext systeem. Vijf miljoen huishoudens, en nog eens miljoenen openbare plekken, kregen een kleine ‘computer terminal’ waarmee via een modem verbinding gemaakt kon worden met een ‘online’ telefoongids. Minitel, of trente-six-quinze (3615), werd razend populair en al heel snel verschenen andere dienstaanbieders als banken, het openbaar vervoer en bioscopen op Minitel. Evenals chatboxen en dating services. PTT Telecom en vroege nieuwe mediabedrijven als Info Telematica (waar ondergetekende toen werkte) zagen wel wat in het Franse systeem en ontwikkelden in een paar jaar tijd een Nederlandse variant. En toen ging het alsnog mis. Waar de Franse PTT de gok nam om miljoenen Minitel terminals gratis te verspreiden durfde PTT Telecom dat niet aan. De terminals werden hier verkocht voor, als ik mij niet vergis, 999 gulden. Dat was de doodsteek voor Nederlands succes, en bedrijven als Info Telematica. Een klassiek geval van de kip en het ei. In Frankrijk zorgden de gratis terminals ervoor dat aanbieders van (betaalde) diensten gretig insprongen op de nieuwe hype. Er waren immers meer dan genoeg gebruikers. Hier in Nederland bleven de potentiele aanbieders aan de zijlijn staan omdat er slechts een paar honderd terminals in omloop waren. Ofwel, had PTT Telecom de gok van haar Franse equivalent ook aangedurfd, dan was de kans groot dat de papieren telefoongids in Nederland al afgeschaft was toen Alexander Klöpping nog in zijn luiers poepte ;) Voor wie het vergeten mocht zijn… Alexander startte in 2011 de actie ‘Sterf telefoongids sterf’ in een poging de papierverspilling een halt toe te roepen. Die verspilling had dus eind jaren 80 al grotendeels afgelopen kunnen zijn.

Twee telefoongidsen uit 1941 en 1952. Toen nog lang niet iedereen een telefoon thuis had. Foto via: Perkamentus

Over de auteur: Ron Smeets
 
Ron is mede oprichter en hoofdredacteur van Mobile Cowboys. Zijn passie voor mobiele gadgets is ontstaan aan het begin van de jaren 90 en groeit nog dagelijks. Ooit begonnen met een KPN Autotelefoon die je per dag kon huren en via een Mitsubishi portable NMT telefoon en vrijwel elke Nokia die in de hoogtijdagen van de Finse fabrikant voorbij kwam inmiddels een fervent gebruiker (en tester) van tientallen smartphones en andere mobiele gadgets van alle mogelijke fabrikanten. Ron is in tien jaar tijd uitgegroeid tot een van de meest toonaangevende autoriteiten in de Telecom markt.