Nieuws
13 april 2018 - Ron Smeets

KPN start vier 5G pilots om de meerwaarde te ontdekken “4G verbindt mensen, 5G gaat de hele samenleving verbinden”

Nu vrijwel iedereen op 4G zit vindt KPN het tijd om de volgende stap te zetten. Let wel, alle providers, wereldwijd, zijn al volop met 5G aan het testen en kunnen niet wachten om, over een tot twee jaar, de eerste actieve 5G netwerken uit te rollen. KPN heeft nu besloten om eerst, samen met enkele technologie partners, te onderzoeken wat de (meer)waarde van 5G is. Dat doet de groene provider door het opstarten van een viertal 5G pilots, of field labs zoals KPN ze noemt, op verschillende plekken in Nederland; Amsterdam Zuidoost, Drenthe, de Rotterdamse Haven en snelwegen in Oost Brabant. Topman Jacob Groote van KPN zegt “Waar 4G mensen verbindt zal 5G de hele samenleving gaan verbinden. Daarom zijn deze praktijk tests voor het optimaliseren van 5G netwerken en diensten van zeer groot belang”.

Massive MIMO tests bij de Johan Cruijff Arena
4G en 4G+ hebben de afgelopen twee jaar al meerdere keren het bewijs geleverd dat het met die netwerktechnologie mogelijk is om bij events, mits er voldoende mastcapaciteit is, tienduizenden gebruikers gelijktijdig van mobiel internet gebruik te laten maken zonder noemenswaardige vertragingen. Echter, steeds meer smartphone gebruikers kijken videostreams of streamen zelf live video (facebook live en YouTube live bijvoorbeeld). Wanneer dat gebeurt in volgepakte voetbalstadions als de Johan Cruijff Arena, dan krijgen zelfs de meest moderne 4G+ netwerken uiteindelijk een capaciteitsprobleem. 5G, en dan met name de massive MIMO technologie van 5G, kan dat oplossen. De maximale bandbreedte (up- en download snelheden) van 5G netwerken is vele malen groter dan 4G. En massive MIMO zorgt ervoor dat meer gebruikers gelijktijdig van het netwerk gebruik kunnen maken en ook veel meer dataverkeer afgehandeld kan worden. Bovendien hebben leveranciers van netwerk componenten (zendmasten, backbone servers etc) ook niet stil gezeten. Daar waar een mast vroeger maar één kant op kon ‘stralen’ is het tegenwoordig mogelijk om de zendmasten specifiek op een plek te richten. Voor een voetbalwedstrijd staat de grootste massa mensen buiten het stadion. De moderne zendmasten en antennes stralen bedekken dan automatisch de plekken waar de meeste gebruikers zijn. De Johan Cruijff Arena is in 2020 een van de stadions waar het EK voetbal gespeeld wordt. Het is de bedoeling dat 5G daar dan volop aanwezig is.

Nauwelijks nog vertraging met 5G
Een van de grootste voordelen van 5G netwerken is de extreem lage vertraging op de verbindingen. Dat wordt latency genoemd en feitelijk is dat de tijd die nodig is om een verbindingsverzoek af te handelen. Wanneer je video streamt is die vertraging, bij 4G netwerken gemiddeld tussen de 15 en 150 milliseconden niet zo heel erg storend. Bij het verzoek om de stream te starten is die vertraging relevant maar daarna loopt te stream en zolang die niet hapert merk je van latency niets meer. Dat is anders bij de meeste ICT processen. Daar wordt voortdurend gecommuniceerd tussen de gebruiker en de server(s) waardoor de latency continu vertragend kan werken. Zelfrijdende auto’s worden straks behalve met radars en camera’s ook ‘bestuurd’ en van informatie voorzien via het mobiele netwerk. Wanneer voor elke handeling tientallen keren communicatie plaatsvindt tussen de auto en online servers dan is een latency van 15 tot 150 milliseconden niet werkbaar. Even heel simpel gezegd, wanneer de zelfrijdende auto bij een brug komt die op het punt staat om open te gaan en die brug communiceert met de auto dat die moet gaan stoppen dan is het van groot belang dat de auto binnen enkele milliseconden weet waar hij aan toe is. Stel de latency is 100ms en er zijn 10 communicatiehandelingen nodig, dan ligt de auto mogelijk al in het kanaal voordat de rem geactiveerd wordt. KPN gaat op de N270 bij Helmond en de A58 tussen Eindhoven en Tilburg testen met de ultra low latency van 5G netwerken. Denk dan aan vertragingen van minder dan 0.1 milliseconde, ofwel een factor 150 tot 1500 sneller dan 4G. Daardoor kunnen auto’s in real-time communiceren met andere auto’s en verkeerssystemen.

Afgeschermd 5G netwerk
Samen met netwerkleverancier Huawei gaat KPN in de Rotterdamse haven testen met het zogenoemde ‘network slicing’. Daarbij wordt het 5G netwerk letterlijk in opgedeeld in een openbaar deel (voor iedereen toegankelijk) en een virtueel netwerk dat afgeschermd wordt van de rest van het netwerk. Het is de bedoeling dat bepaalde bedrijfskritische toepassingen op deze manier niet alleen beter beveiligd zijn maar ook gebruik kunnen maken van een gegarandeerde netwerk kwaliteit. Denk aan zowel bandbreedte als ultra lage latency. Daarnaast worden bij de 5G haventest ook Virtual Reality toepassingen meegenomen. Ik denk dan aan een kraanmachinist die niet meer op 30 meter hoogte bij windkracht 6 hoeft te werken maar gewoon, met een VR bril, op zijn gemak in een warm, windstil en droog kantoor zit om van daaruit de kraan te bedienen. Ook dat is een toepassing waarbij het van het grootste belang is dat het beeld dat de machinist ziet 100% real-time overeen komt met de werkelijkheid.

Precisie landbouw met drones
De vierde 5G testregio is een boerderij in het Drentse Valthermond. KPN werkt hiervoor samen met de Universiteit van Wageningen en netwerkleverancier ZTE. Daar worden drones ingezet die via het 5G netwerk gekoppeld gaan worden en die real time opnames maken van de landbouwgronden, zowel gewoon video als met röntgen-, warmte-, en andere sensoren en camera’s. Om de enorme hoeveelheid data die daarmee gemoeid is snel en real-time naar de boer te sturen wordt geëxperimenteerd met 5G over zogenoemde millimeter golven waarmee snelheden tot ver boven de gigabit gehaald kunnen worden. Boeren kunnen aan de hand van de beelden die door de drones gemaakt worden precies berekenen wat er nog nodig is aan mest, bewatering en andere zaken om het land zo optimaal mogelijk met de gewassen te bebouwen en de opbrengst van de oogst de verbeteren. 

Tijdens het Mobile World Congress in Barcelona, eind februari, was 5G duidelijk een van de highlights. Vrijwel alle providers en fabrikanten hadden er wel iets over de melden en in de meeste gevallen deden ze dat in combinatie met een zelfrijdende auto of een netwerk testopstelling waarbij download snelheden van ver boven de 1 gigabit gehaald konden worden. In mijn MWC dagvideo hieronder, na ongeveer twee minuten, komt 5G aan bod.

Het vrijmaken van de 3.5GHz band voor 5G is nog wel een issue
Overigens, en dat benadrukte CEO Eelco Blok vandaag ook nog eens in de media, heeft de Nederlandse overheid nog wel een uitdaging te beslechten voordat 5G echt los kan gaan bij ons. Het vrijmaken van de 3.5GHz frequentie. Providers hebben gezamenlijk al afgesproken dat dat een van de standaard 5G frequenties moet worden, maar in Nederland staat daarvoor een aantal afluister schotels van de AIVD in de weg. Meer daarover kun je in dit artikel lezen.

Persbericht KPN

Over de auteur: Ron Smeets
 
Ron is mede oprichter en hoofdredacteur van Mobile Cowboys. Zijn passie voor mobiele gadgets is ontstaan aan het begin van de jaren 90 en groeit nog dagelijks. Ooit begonnen met een KPN Autotelefoon die je per dag kon huren en via een Mitsubishi portable NMT telefoon en vrijwel elke Nokia die in de hoogtijdagen van de Finse fabrikant voorbij kwam inmiddels een fervent gebruiker (en tester) van tientallen smartphones en andere mobiele gadgets van alle mogelijke fabrikanten. Ron is in tien jaar tijd uitgegroeid tot een van de meest toonaangevende autoriteiten in de Telecom markt.