Nieuws
27 november 2018 - Luc Meijs

4G roaming te duur voor Tele2 Reizende klanten zijn de dupe terwijl de provider rustig op de overname door T-Mobile wacht

Het was groot nieuws toen Tele2 in 2014 besloot het MVNO-schap vaarwel te zeggen en de vierde Nederlandse MNO te worden. Daarvoor stampte de van oorsprong Zweedse provider in nog geen jaar tijd een 4G netwerk uit de grond dat na de gebruikelijke opstartprobleempjes en kinderziekten binnen een jaar daarna qua bereik en snelheid zich al in de top 2 van Nederland meldde. En dan ook nog eens met superscherpe tarieven en onbeperkt data. Het was alleen nog een kwestie van tijd voordat Tele2 een substantieel aandeel van de Nederlandse telecommarkt zou hebben veroverd. Daar geloofde de provider zelf heilig in en toegegeven, de eerste tekenen daarvoor waren goed. Zeker in een markt als Nederland waar veel consumenten zuinigheid hoog in het vaandel hebben staan. Inmiddels zijn we vier jaar verder en is Tele2 qua marktaandeel nog steeds een relatief kleine speler. Vier jaar is natuurlijk niet heel erg lang om mastodonten als KPN, Vodafone en T-Mobile voorbij te streven, maar er is meer aan de hand bij Tele2. Zo kunnen klanten van dé 4G provider nog steeds vrijwel nergens in de EU gebruik maken van 4G netwerken. Waarom? Tele2 roept al anderhalf jaar dat daar nog over onderhandeld wordt met providers maar laat in een andere verklaring de ware reden doorschemeren; het kost te veel geld om 4G roaming te realiseren!

UPDATE (28-11, 09u40): Het zat er de afgelopen dagen al aan te komen en gisteravond werd het door de EU formeel bevestigd: T-Mobile mag Tele2 in Nederland overnemen. De angst die bij de EU Commissie maandenlang heerste dat deze overname slecht zou zijn voor de concurrentie op de Nederlandse telecommarkt, en daarmee dus ook voor de consument, is uiteindelijk helemaal verdwenen. Beide providers beloofden eerder al dat de voordelige unlimited abonnementen van zowel T-Mobile als Tele2 minimaal tot 2020 in stand gehouden zullen worden en dat ze grotendeels ook onafhankelijk van elkaar de Nederlandse markt zullen blijven benaderen. Voor Tele2 klanten is het wel te hopen dat met deze overname wel snel een einde komt aan het 4G roaming debacle. We gaan het zien!

Smoesjes, smoesjes, smoesjes… of toch niet?
In de ruim anderhalf jaar – ik begon hiermee toen de roaming kosten binnen de EU afgeschaft werden – dat ik Tele2 regelmatig vraag waarom de Nederlandse klanten van DE 4G provider nog steeds niet overal in de EU op 4G kunnen roamen heb ik op die vraag nog steeds geen duidelijk antwoord gekregen. “We onderhandelen nog" is steevast de reactie. In die periode heb ik al aangetoond dat Tele2 klanten in Kroatië, Zweden, Denemarken en de Baltische staten wél met hun Tele2 4G abonnement in heel de EU op 4G kunnen roamen. Daarop antwoordde de Nederlandse tak van de provider dat die onderhandelingen tijd kosten omdat ze per land met elke provider afzonderlijk om de tafel moeten gaan zitten. Uhm, 28 landen en 70 providers? Dat klinkt niet alleen onwaarschijnlijk. Dat is het ook. Die afspraken lenen zich natuurlijk prima om dat voor alle Tele2 afdelingen (landen) gezamenlijk te doen vanuit het HQ in Zweden. Zo doet Vodafone dat namelijk ook. Ze maken bulk-roaming afspraken en hebben daar een aparte afdeling voor. Enfin, ook als Tele2 dat inderdaad los, per land en provider, zou regelen dan is het nog vreemd dat ze na bijna drie jaar nog geen enkele 4G roaming afspraak met geen enkele andere Europese provider hebben kunnen regelen. Iets wat de Tele2 afdelingen in de eerdergenoemde andere Europese landen wel al lang gelukt is. En dat geldt in Nederland ook voor KPN, Vodafone en T-Mobile. 4G klanten van die providers konden binnen enkele maanden na de uitrol van de 4G netwerken in de meeste landen, waar 4G beschikbaar was, al op 4G roamen. Kortom, het lijkt er op dat Tele2 Nederland mij, maar veel erger nog, ook haar klanten voor de gek houdt. Smoesjes? Of is er toch meer aan de hand?

Tele2 klanten 'zien' in bijna alle Europese landen alleen nog 3G netwerken

Was de keuze voor 4G Only wel de juiste?
De afgelopen weken heb ik her en der navraag gedaan en daaruit lijkt geconcludeerd te kunnen worden dat de keuze voor het bouwen van een 4G only netwerk Tele2 nu de nodige problemen gaat opleveren. Wat is namelijk het geval? Ik zal de technische details later bespreken maar het feit dat Tele2 geen 2G en 3G netwerk heeft breekt de provider behoorlijk op bij het afhandelen van roaming verkeer. Omdat Tele2 een 4G only netwerk heeft zal de provider fors moeten investeren in extra netwerk infrastructuur om klanten van andere providers toegang te kunnen geven tot het netwerk van Tele2. Ik werd min of meer bij toeval op dit spoor gezet toen de provider mijn uitlegde waarom ze niet meededen aan het nieuwe 4G netwerk indoor-project op Schiphol. Daar stond namelijk letterlijk de volgende verklaring in: “Tele2 biedt op dit moment geen ‘international roaming’ aan klanten van buitenlandse operators aan. Dit komt omdat er nog geen standaardisering is voor roaming op netwerken van aanbieders die alleen een 4G netwerk hebben voor data en voice (Voice over LTE). Hierdoor staan de kosten van het realiseren van extra dekking op Schiphol momenteel niet in verhouding tot de opbrengsten.” Deze opmerking heeft weliswaar betrekking op het aanbieden van roaming diensten aan buitenlanders die hier in Nederland gebruik willen maken van het mobiele netwerk, maar andersom geldt dan natuurlijk hetzelfde. Het zijn, zo lijkt het, dus niet de ‘trage onderhandelingen’ met buitenlandse providers die ervoor zorgen dat Nederlandse Tele2 klanten nog steeds niet op 4G kunnen roamen in het buitenland, maar de onwil van de provider om daarin te investeren! Een direct gevolg van het feit dat Tele2 er in Nederland voor koos om alleen op 4G frequenties te bieden en vervolgens een 4G only netwerk te bouwen. Maar hoe zit dat dan?

De technische jibber-jabber
Op het eerste gezicht lijkt het nogal onlogisch dat een provider met alleen een 4G netwerk gedwongen wordt om extra kosten te maken zodat het mogelijk wordt dat haar klanten ook gebruik kunnen maken van andere 4G netwerken. Temeer omdat het wel mogelijk is dat die klanten wel gebruik kunnen maken van de 2G en 3G netwerken. Ik heb de afgelopen maanden bij zowel providers als leveranciers van netwerken nagevraagd waar de technische schoen in dit verhaal dan wringt. Welnu, allemaal spreken ze, voor zover ze dat wilden zeggen, over infrastructuur investeringen die Tele2 moet doen voor de afhandeling van het roaming verkeer via hun 4G only netwerk. Over het precieze hoe en waarom doen zowel de providers als de netwerk leveranciers ietwat geheimzinnig. Dat komt natuurlijk omdat afspraken gemaakt zijn over het niet delen van, zoals dat heet, concurrentiegevoelige informatie over de infrastructuur. Feit is, en dat durf ik na diverse gesprekken wel met een aan zekerheid grenzende waarheid te vertellen, dat het 4G roaming verhaal van Tele2 alleen te maken heeft met geld en niet met moeizaam verlopende onderhandelingen met andere providers in Europa. Zowel KPN als Vodafone verklaarden dat dergelijke afspraken in bulk gemaakt worden voor heel de EU. Uiteraard heb ik Tele2 de afgelopen maanden meermaals gevraagd om hier iets over te verklaren maar zij houden vast aan hun ‘onderhandelingen’ verhaal. Ook nadat ze in het ‘Schiphol dekking’ verhaal zelf bijna letterlijk schreven dat het beschikbaar maken van 4G roaming te duur is.

3G bereik wordt steeds slechter, ten faveure van 4G
Er is nog iets dat het vermelden meer dan waard is. Net als in Nederland zijn ook klanten in andere Europese landen meer en meer op 4G overgetapt. Daardoor worden de 3G netwerken steeds minder druk bezet. Providers zijn al geruime tijd bezig met het overhevelen van 3G netwerkfrequentie capaciteit naar de 4G netwerken. Dat betekent dus dat de beschikbaarheid – zowel het bereik als de snelheid – van 3G netwerken afneemt. Als inwoner van een grensstreek (Nederland, België en Duitsland) merk ik dat ook echt. Enkele maanden geleden reed ik naar Berlijn voor de IFA en onderweg had ik beduidend vaker geen of alleen 2G bereik dan een jaar eerder. Toen reed ik tussen de grens en de Duitse hoofdstad en kon ik op ongeveer 85% van de route probleemloos een muziekzender op mijn tablet afspelen. Dit jaar was dat nog hooguit op 50% van de route het geval. Beide keren reed ik zowel op de heen- als terugweg rond dezelfde tijden en bij nagenoeg gelijkwaardige verkeersomstandigheden; woensdag tussen 04u00 en 12u00 en zaterdag tussen 19u00 en 03u00. Zolang als Tele2 geen 4G raoming gaat aanbieden zal de dienstverlening voor klanten van die provider in het buitenland de komende periode alleen nog maar slechter worden.

Nederlandse telecommarkt opgeschud, dat zeker!
Tele2 heeft, hoe je het ook wendt of keert, de telecommarkt in Nederland flink opgeschud. Waar de grote drie providers er na de komst van 4G eindelijk in geslaagd waren de gemiddelde abonnementstarieven onder het mom van snellere verbindingen te laten stijgen, was daar ineens Tele2 die onder de tarieven van KPN, Vodafone en T-Mobile dook en dan ook nog eens onbeperkt data weggaf voor 25 euro per maand. Zo ontketende Tele2 een nieuwe prijzenoorlog. Een concurrentiestrijd waar de gemiddelde consument alleen maar beter van werd. Nu blijkt echter dat de provider met de keuze voor 4G only helemaal voorbijgegaan is aan het roaming vraagstuk. Of wisten zij toen al iets dat wij pas sinds begin dit jaar weten?

T-Mobile als reddende engel?
Mijn vermoeden dat Tele2 een voorschot neemt op de overname door T-Mobile wordt door bovenstaand verhaal alleen maar sterker. Ik zou bijna durven roepen dat de twee bedrijven dit scenario al ten tijde van de 4G frequentieveiling met elkaar doorgesproken hebben. Tele2 koopt relatief voordelig (als nieuwkomer gesteund door de overheid die meer concurrentie op de telecommarkt wilde) alleen 4G frequenties, bouwt een 4G netwerk en vijf jaar later wordt een overname door T-Mobile in gang gezet waarna beide providers hun netwerken en diensten kunnen samenvoegen. Ten tijde van de 4G frequentieveiling was Tele2 een MVNO op het netwerk van T-Mobile. De twee kenden elkaar dus goed, simpel gezegd, en zaten ongetwijfeld regelmatig met elkaar om de tafel. Genoeg kansen voor het smeden van een dergelijk plan. Maar goed, ook als het geen vooropgezet plan was, dan is het in ieder geval heel erg duidelijk geworden dat Tele2 de overname door T-Mobile broodnodig heeft, maar daarover zo dadelijk meer. Nu maar hopen dat de monopoliewaakhond van de Europese Unie daar ook zo over denkt. En als de overname goedgekeurd wordt dan zal dat een doorn in het oog zijn van concurrenten KPN en Vodafone omdat zij bij de 4G frequentieveiling wél gewoon de hoofdprijs hebben moeten betalen.

Van MVNO naar MNO en weer terug onder T-Mobile’s paraplu?
Tele2 verscheen in 2001 op de Nederlandse markt als zogenoemde mobiele virtuele telecom netwerk operator, een MVNO. Die maken gebruik van het netwerk van een mobiele netwerk operator (MNO) omdat ze zelf geen duur netwerk willen of kunnen aanleggen. Lebara, Simpel, Ben, AH-Mobiel en Simyo zijn een paar voorbeelden van MVNO’s . Aanvankelijk gebruikte Tele2 het netwerk van KPN, maar in 2009 stapte de provider over naar T-Mobile. In 2012 kocht Tele2 tijdens de 4G frequentieveiling voldoende capaciteit om haar eigen 4G netwerk te kunnen gaan uitrollen. Begin 2016 gaf Tele2 het sein dat de landelijke dekking van haar eigen 4G netwerk een feit was. Sindsdien heeft de provider met scherpe prijzen en onbeperkt datagebruik zo’n 5% van de Nederlandse smartphone gebruikers weten te overtuigen over te stappen. Eind 2017 vonden de aandeelhouders van Tele2 en T-Mobile de tijd rijp om hun krachten te gaan bundelen in de strijd tegen marktleiders KPN en Vodafone. Die overname, en de gevolgen voor de Nederlandse telecommarkt, wordt momenteel nog beoordeeld door de mededingingsautoriteit van de EU. De kans leek aanvankelijk klein dat beide providers groen licht zouden krijgen voor de overname. Eerdere overnames waardoor van vier concurrenten er nog maar drie overbleven werden namelijk ook al afgekeurd door de EU. Nu is Nederland met zo’n 22 miljoen mobiele aansluitingen natuurlijk een relatief klein land voor vier providers om te overleven. Echter, vlak voor publicatie van dit artikel kwamen de eerste berichten naar buiten – wel nog via anonieme bronnen in Brussel – dat De EU de Nederlandse overname van Tele2 door T-Mobile hoogstwaarschijnlijk goed zal keuren en dat daar zelfs geen speciale voorwaarden aan gesteld worden. Wordt ongetwijfeld vervolgd!